تنها اسکله مکانیزه کشور در قطب اقتصادی هرمزگان

معین‌الدین رازمند مدیر بهره‌برداری
0
184

موقعیت جغرافیایی منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس ، شرایط ممتازی را برای آن رقم زده است. زیرساخت این منطقه برای صادرات و واردات، بینظیر به نظر میرسد. وجود ایستگاه راه‌آهن در مجاورت منطقه ویژه، اسکله مجهز تخلیه و بارگیری مواد معدنی با ظرفیت ۱۲ میلیون تن، ۲ دستگاه واگن برگردان با ظرفیت تخلیه ۶ میلیون تن، برخورداری از تجهیزات مکانیزه بارگیری قطار، ۴۰ هکتار سایت انباشت مواد معدنی مجهز به دستگاه‌های انباشت و برداشت را باید از نقاط قوت این منطقه دانست. همچنین این مجموعه با هدف خدمترسانی کامل به مشتریان خود، امکان تخلیه و بارگیری غیر مکانیزه را برای مواد معدنی که قابلیت جابه‌جایی بهصورت مکانیزه را ندارند، فراهم آورده است.
واحد بهره‌برداری منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، وظیفه تخلیه و بارگیری مواد معدنی را بر عهده دارد. مواد معدنی از معادن مختلف کشور از طریق خطوط ریل راهآهن به بندرعباس و منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس منتقل می‌شود. در منطقه ویژه ۲ایستگاه تخلیه واگن موجود است که با استفاده از آنها تخلیه مواد معدنی به‌صورت مکانیزه انجام می‌شود. مواد معدنی پس از تخلیه در محوطه انباشت و دپو می‌شود. درنهایت نیز این مواد، براساس برنامه و نیاز مشتری یا برای مصرف کارخانه‌های فولادی واقع در منطقه ارسال شده یا در کشتی بارگیری و صادر می‌شوند. جابه‌جایی این مواد تا اسکله نیز بهصورت مکانیزه انجام میشود. برای این منظور از خطوط نوار نقاله، دستگاه‌های انباشت و برداشت‌کننده و دستگاه بارگیری کشتی استفاده میشود و همچنین جهت تخلیه مواد معدنی از کشتی‌ها از ۲دستگاه تخلیه کشتی به‌صورت مکانیزه استفاده می‌شود. طول خطوط نوار نقاله‌ها که جهت جابهجایی مواد معدنی استفاده میشود، ۳۲ کیلومتر است.
اسکله منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس نسبت به سایر بنادر استان هرمزگان و حتی بنادر کشور، مزایای زیادی دارد. از جمله آنکه تجهیزات نصب‌شده در این منطقه مخصوص مواد معدنی فله است که در هیچ بندر دیگری این امکان وجود ندارد.
این مجموعه در حال حاضر با بزرگترین معادن کشور از قبیل شرکت معدنی و صنعتی گلگهر، سنگ آهن مرکزی بافق، چادرملو و سنگان و شرکت‌های متعدد صادرکننده سنگ آهن مانند الایمان، در و گوهر آویژه، DGA، زرین صنعت چاف، فنآوران مغناطیس و … همکاری مستمر دارد.
از طرف دیگر، این منطقه با استفاده از امکانات مکانیزه که در اختیار دارد، وظیفه تخلیه گندله‌های شرکت‌های فولاد هرمزگان، فولاد کاوه جنوب کیش و صبا فولاد را بر عهده دارد و نیز گندله‌های دپوشده را از طریق دستگاه برداشتکننده و خطوط نوار نقاله به بین‌های فولاد هرمزگان ارسال می‌کند.

تخلیه و بارگیری غیر مکانیزه

توجه به این نکته ضروری به نظر می‌رسد که در مواردی امکان تخلیه، بارگیری و جابهجایی مواد معدنی به‌صورت مکانیزه وجود ندارد. چراکه اگر دانه‌بندی این مواد غیرمتعارف (رطوبت، دانه‌بندی و گرد و غبار بیش از اندازه) باشد، باعث هدررفت مواد و آسیب به تجهیزات می‌شود. بدین منظور واحد بهره‌برداری منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس با هدف حفظ مشتریان خود و خدمترسانی کامل به آنها، امکان جابه‌جایی و انتقال دستی مواد معدنی که قابلیت انتقال مکانیزه ندارند را فراهم کرده است. در این راستا نیز در محوطه ریلی اختصاصی خود سکوهایی تعبیه کرده است تا این مواد معدنی بهجای واگنبرگردان توسط بیل مکانیکی تخلیه شوند.

حمل مکانیزه اولویت دارد

تخلیه و بارگیری مکانیزه نسبت به حالت دستی آن، ویژگی‌هایی دارد. در درجه نخست آنکه، سرعت عملیات تخلیه و بارگیری بهشدت افزایش مییابد. این کاهش زمان بهویژه برای بارگیری یا تخلیه از کشتی‌ها اهمیت دارد. چراکه با کاهش زمان، از قیمت حمل آن کاسته خواهد شد. علاوه بر این، در حمل مکانیزه، آلودگی‌های محیط زیستی کاهش مییابد. نیروی انسانی کمتر دخیل است و درنتیجه آسیب ناشی از آن کاهش خواهد یافت. باید خاطرنشان کرد، بندر منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزی خلیجفارس، تنها بندر مکانیزه کشور است. در این بندر حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار تن مواد معدنی ظرف ۲۴ ساعت بارگیری می‌شود. حجم یادشده رکوردی از سرعت بارگیری در کشور به‌شمار می‌رود.

این مجموعه در حال حاضر با بزرگترین معادن کشور از قبیل شرکت معدنی و صنعتی گلگهر، سنگ آهن مرکزی بافق، چادرملو و سنگان و شرکت‌های متعدد صادرکننده سنگ آهن مانند الایمان، در و گوهر آویژه، DGA، زرین صنعت چاف، فنآوران مغناطیس و … همکاری مستمر دارد.

نگاهی به آمار تخلیه و بارگیری

اسکله‌های بندر منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، در سال جاری به صادرات اختصاص یافت اما در سال‌های گذشته و به فراخور نیاز، از طریق این بندر، واردات هم انجام گرفته است. اسکله مواد معدنی منطقه ویژه خلیج فارس، ظرفیت جابهجایی ۱۲ میلیون تن، مواد معدنی را دارد. در سال گذشته، بیش از ۶ میلیون تن مواد معدنی از این منطقه بارگیری شد. گفتنی است که ما تنها ارائه‌دهنده سرویس به شرکت‌های این منطقه یا سایر نقاط کشور هستیم. یعنی میزان آمار صادرات اسکله بندر منطقه ویژه، تابعی از قیمت جهانی سنگ آهن بوده و ارتباط مستقیمی به عملکرد ما ندارد. برای نمونه در ۴ ماه نخست سال جاری، صادرات از این بندر کاهش یافت و دلیل آن هم کم شدن مشتری‌های صادراتی بود.

پهلوگیری کشتی‌های ۱۰۰هزارتنی

در بندر منطقه ویژه، کشتی‌ها تا ظرفیت ۱۰۰ هزار تن با درافت (آبخور) ۱۴ متر امکان پهلو گرفتن دارند. ظرفیت پهلوگیری یادشده، منحصر بهفرد است. البته بیشتر مشتریان ما درخواست پهلوگیری کشتی‌هایی با ظرفیت کمتر را دارند. بیشتر کشتی‌هایی که به سفارش مشتریان برای صادرات یا واردات در این اسکله پهلو می‌گیرند، ظرفیتی حدود ۷۰هزارتن دارند.