دولت از معادن بزرگ برای اکتشافات عمقی حمایت کند

محمدرضا بهرامن رئیس خانه معدن ایران
0
178

حدود ۲ سال است که طرح اجرای اقتصاد مقاومتی از سوی مقام معظم رهبری به‌عنوان راهکاری برای برطرف شدن مشکلات اقتصادی کشور مطرح شده است، همچنین سال جاری نیز باعنوان اقتصاد مقاومتی با تکیه بر تولید و اشتغال نام‌گذاری شد، در این میان معادن می‌توانند نقش به‌سزایی را در تحقق اقتصاد مقاومتی و افزایش تولید و اشتغال داشته باشند. «فصلنامه تخصصی گوهر سیرجان» برای مشخص شدن سهم معادن در اقتصاد کشور و مشخص شدن عملکرد شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر در اجرای اقتصاد مقاومتی به گفت‌وگو با رئیس خانه معدن ایران نشست. محمدرضا بهرامن معتقد است وجود ذخایر معدنی برای هر کشوری یک مزیت محسوب می‌شود که می‌تواند با استفاده از این مزیت به توسعه دست یابد. وی همچنین معتقد است تابه‌حال کشور در استفاده از این مزیت خدا دادی چندان موفق عمل نکرده است، اما وی عملکرد معادن بزرگ مانند معدن گل‌گهر را مثبت ارزیابی می‌کند. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

به‌نظر شما معادن چه نقشی در تحقق شعار اقتصاد مقاومتی دارند و تا به‌حال کشور چه میزان در تحقق این شعار موفق عمل کرده است؟

طی دو سال اخیر بنا شد که برنامه اقتصادی کشور مقاومتی باشد، اقتصاد مقاومتی یعنی پیدا کردن راه‌هایی که بتوان از طریق آن از حداقل‌ها و مزیت‌ها و شرایط حاکم بر کشور برای توسعه هرچه بیشتر استفاده کرد. به‌عنوان نمونه یکی از مزیت‌های کشور وجود نیروهای جوان و تحصیلکرده است که این جوانان نیروی کار موردنیاز برای رسیدن به  توسعه هستند. مزیت بعدی کشور وجود ذخایر معدنی غنی است که با بهره‌برداری از این ذخایر در کنار افزایش تولید و ایجاد ارزش افزوده، اشتغال نیز ایجاد خواهد شد و در نهایت توسعه نیز ایجاد می‌شود.

مسلما وجود منابع معدنی و انرژی برای هر کشوری مزیت است، اما برداشت از این ذخایر و صادرات آن‌ها خام فروشی است و امروز همه مخالف صادرات انرژی به‌صورت خام هستند، باتوجه به اینکه مواد معدنی نیز جزو مواد خام هستند، صادرات  آن‌ها به این شکل به توسعه کشور نه تنها کمکی نمی‌کند بلکه مضر نیز هست. بخش معدن یک مزیت برای هر کشوری است، اما باید بتوان از این مزیت در جهت توسعه، افزایش تولید و اشتغال در کشور بهره گرفت. درکنار تولید باید به ‌فکر صادرات و مزایای صادرات نیز بود، یعنی نگاه تولیدکنندگان کشور باید برون‌گرایانه باشد و محصولی را تولید کنند که در بازارهای رقابتی دنیا  جایگاه خود را پیدا کند.

امروز مزیت وجود معدن و صنایع معدنی در داخل کشور مطرح است، اما قطعا تا به‌حال نتوانسته‌ایم از این مزیت بهره ببریم. زیرا هیچ وقت به این موضوع به عنوان یک مزیت نگاه نشده تا برای آن برنامه‌ای راهبردی در نظر گرفته شود. در واقع مزیت اصلی کشور در طول ۵۵ سال گذشته نفت و صادرات آن بوده است و بودجه کشور نیز عموما بر مبنای درآمدهای نفتی محاسبه شده است. تکیه بر درآمدهای نفتی صحیح نیست و همین درآمد نفتی کشور نیز درست به مصرف نرسیده است. باید درآمدهای نفتی طی این سال‌ها در سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی مصرف می‌شد تا امروز بتوانیم از نتایج ایجاد زیرساخت در سایر بخش‌های کشور استفاده بهینه ببریم.

اصلی‌ترین علت این امر  نگاه راحت‌طلبانه مدیران دولتی کشور است، زیرا راحت‌ترین کار صادرات نفت، میعانات نفتی و گاز و مصرف درآمدهای ناشی از آن در بودجه کشور است. نتیجه چنین امری ایجاد جامعه‌ای است که هیچ‌گونه انگیزه‌ای برای تولید ندارد و تبدیل به مصرف‌کننده شده است. هرچند که در کشور بسیار ادعا به صنعتی بودن می‌شود اما زمانی که باچالش مواجه شویم مشخص می‌شود که صنعت کشور نیز نهایتا مصرف‌کننده داخلی دارد.

عملکرد معادن بزرگ کشور مانند گل‌گهر را در توسعه اقتصادی، افزایش تولید و اشتغال در کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟

به‌نظر می‌رسد که معادن بزرگ کشور در سال‌های اخیر استراتژی‌های مناسبی را پیش گرفته‌ و عملکرد قابل قبولی نیز داشته‌اند. اگر عملکرد معادن بزرگی مانند گل‌گهر در سال‌های اخیر بررسی شود، مشاهده می‌شود که این معادن طی یک برنامه راهبردی پیش رفته‌اند و با حمایت‌هایی که توسط متولیان بخش معدن از آن‌ها صورت گرفته است به موفقیت‌های خوبی نایل شده‌اند.

در سند چشم‌انداز و برنامه‌های توسعه کشور یک برنامه راهبردی مشخص شده است، مدیران معادن بزرگ کشور مانند گل‌گهر نیز تلاش کرده‌اند که در راستای این برنامه حرکت کنند و اهداف تعیین شده در برنامه‌های توسعه کشور را محقق کنند.

بنابر سندچشم‌انداز ۱۴۰۴ در حوزه فولاد باید میزان تولید فولاد کشور به سالانه ۵۵ میلیون تن برسد، باتوجه به عملکرد و استراتژی‌های پیش گرفته شده از سوی مجموعه‌های بزرگ معدنی کشور و واحدهای فولادساز، رسیدن به این ظرفیت تولید، عملی به‌نظر می‌رسد. شرکت‌های بزرگ مانند شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر مسیر مناسبی را برای تحقق سند چشم‌انداز فولاد کشور و نقش آفرینی در بخش صنعت فولاد انتخاب کرده‌اند و توانسته‌اند به اهداف مورد نظر و تعریف شده خود دست یابند و با سرمایه‌گذاری درون مجموعه خود به تکمیل زنجیره تولید بپردازند. تمامی شرکت‌های بزرگ باید توجه کنند که در توزیع سود سهام دقت لازم را داشته باشند زیرا توزیع سود سهام، بدون نگاه به سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت به بدنه شرکت‌ها آسیب خواهد زد. اما مدیران ارشد شرکت گل‌گهر به این امر توجه کرده و برنامه‌ریزی داشته‌اند که بخشی از درآمدهای حاصله را به چرخه تولید بازگردانند.
از دیگر نکاتی که لازم است امروز شرکت‌های معدنی بزرگ درنظر داشته باشند، سرمایه‌گذاری‌های جدید بر روی معادن کوچک است.

از دیگر نکاتی که لازم است امروز شرکت‌های معدنی بزرگ درنظر داشته باشند، سرمایه‌گذاری‌های جدید بر روی معادن کوچک است. معادن کوچک زیادی در کشور به صورت پراکنده وجود دارد که فعالیت آن‌ها به‌صورت منفرد سودده نیست،

معادن کوچک زیادی در کشور به صورت پراکنده وجود دارد که فعالیت آنها بهصورت منفرد سودده نیست

نکته‌ای که درحال حاضر از اهمیت بالایی برخوردار است، توجه به جانمایی صنعت فولاد است. سوال این است که آیا می‌توان صنعت فولاد را در هر نقطه‌ای از کشور راه اندازی کرد؟ مسلما پاسخ منفی است. امروزه در دنیا می‌گویند باید بخش بزرگی از تولید فولاد به کنار مرزها برده شود. زیرا این جانمایی موجب خواهد شد که در آینده این واحدها با مشکل تامین مواد اولیه و صادرات محصول خود مواجه نشوند. ما در کشور به ۵۵ میلیون تن فولاد در سال نیاز نداریم و برای حجم زیادی از این محصول برنامه صادراتی در نظرگرفته شده است، بنابراین احداث این واحدها درکنار آب‌های آزاد موجب تسهیل در صادرات و کاهش هزینه‌های حمل خواهد شد و این امر شرایط کاهش قیمت تمام شده را فراهم خواهد کرد و یک مزیت مهم، برای کسب بازارهای رقابتی دنیا است.

نکته بعدی که باید تولیدکنندگان زنجیره فولاد کشور به آن توجه کنند حرکت به سمت تولید محصولات پیشرفته فولادی است که ارزش افزوده بالاتری دارند. اگر بتوان با استفاده از مزیت‌های موجود در کشور محصولات پیشرفته فولادی را با قیمت قابل رقابت با دنیا تولید کرد، از لحاظ اقتصادی به‌صرفه خواهد بود و در ۱۰ سال آینده صنعت فولاد کشور حرفی برای گفتن در دنیا خواهد داشت. برای تحقق این امر، متولیان بخش معدن باید برنامه استراتژیک داشته باشند و با ارائه مشوق، سرمایه‌گذاران را به‌سمت سرمایه‌گذاری در محصولات پیشرفته سوق دهند اما متاسفانه در برنامه‌ها به این موضوع توجه چندانی نمی‌شود.

مدیران ارشد معادن بزرگ، برای بهبود نتایج باید چه استراتژی‌هایی را پیش بگیرند؟

اما این معادن می‌توانند از طریق تجمیع و تشکیل کنسرسیوم به سوددهی برسند. یکی از راه‌های سودده شدن این معادن ورود معادن بزرگ به‌عنوان سرمایه‌گذار است، معادن بزرگ می‌توانند با هدف خرید محصول، در این معادن سرمایه‌گذاری کنند. این سرمایه‌گذاری ازطرفی به نفع خود آن‌ها بوده و ماده اولیه مورد نیازشان را تامین می‌کند و از طرف دیگر موجب شروع به کار معادن کوچک و برطرف شدن مشکلات این واحدها خواهد شد، همچنین در بعد ملی نیز موجب افزایش تولید و اشتغال در کشور خواهد شد.
نکته بعدی که باید مورد توجه مدیران معادن بزرگ قرار گیرد توجه به اکتشافات عمقی است، درحال حاضر عمده اکتشافات معدنی صورت گرفته در کشور در سطح است، درحالیکه امروزه در دنیا درحال استخراج از عمق زمین هستند. بنابراین ما نیز باید سرمایه‌گذاری‌های جدید برای اکتشافات عمقی را شروع کنیم زیرا همه چیز تمام نشده و کشور نیازمند حرکت جدی در تکمیل اکتشافات در اعماق است. این نگاهی است که باید توسط شرکت‌های بزرگ معدنی دنبال شود، این شرکت‌ها باید برنامه بلندمدت برای تامین ماده اولیه داشته باشند و صرفا به تامین مواد اولیه از ساختارهای فعلی بسنده نکنند. در دنیا بسیاری از شرکت‌های بزرگ فرآوری‌کننده محصولات معدنی ماده اولیه مورد نیاز خود را از طریق واردات تامین می‌کنند اما خوشبختانه امروز در داخل کشور راحت‌تر می‌توان این کار را انجام داد. بنابراین بایستی بخشی از سرمایه‌گذاری در توسعه بخش اکتشافات تکمیلی یا اکتشافات عمقی آورده شود و مسلما  از این طریق می‌توان نتیجه بهتری کسب کرد. برای رفتن به اکتشافات در عمق، مدیران دولتی  باید نگاه کلان‌تری داشته باشند زیرا اکتشاف در عمق  به سرمایه‌گذاری‌های کلان نیازمند است، درواقع اکتشاف در عمق به منزله ایجاد یک شهر تولید در اعماق زمین است. برای تحقق این امر باید دولت از اکتشافات در عمق حمایت کند.