محلی برای توسعه آلومینیوم در بالادست و پایین‌دست

حميد مهتدي مديرعامل شرکت آلومينيوم المهدي
0
188

مناطق ساحلی دریاهای آزاد، یکی از بهترین نقاط برای سرمایه‌گذاری و توسعه صنایع مختلف از جمله صنعت آلومینیوم، به منظور تسهیل واردات مواد اولیه و صادرات محصول، محسوب می‌شوند. به طور کلی، دسترسی به آب‌های آزاد همیشه یکی از جذابیت‌های اصلی مناطق ساحلی برای سرمایه‌گذاران بوده است. در زمینه پتانسیل‌ها و زیرساخت‌های منحصربه‌فرد این منطقه برای صنعت آلومینیوم، با مدیرعامل شرکت آلومینیوم المهدی به گفت‌وگو نشسته‌ایم. حمید مهتدی اعتقاد دارد که منطقه ویژه خلیج فارس، به دلیل تامین بودن زیرساخت‌های اساسی‌ای مانند برق، آب و گاز، مزایای متعددی را برای سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

وضعیت شرکت آلومینیوم المهدی را از لحاظ تولید در سال جاری چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شرکت آلومینیوم المهدی در تاریخ یکم بهمن‌ماه سال ۱۳۹۷ توسط سازمان خصوصی‌سازی از مالک قبلی به مالک جدید واگذار شد. در زمان واگذاری، کمتر از یک‌چهارم دیگ‌های تولیدی خطوط احیای این شرکت در حال فعالیت بود. این تعداد هم، با توجه به عدم تامین مواد اولیه و قطعات مورد نیاز، در حال خارج شدن از چرخه تولید بودند و کارخانه عملا به یک ویرانه تبدیل شده بود. شرکت آلومینیوم المهدی در تولید محصول استراتژیک شمش خالص آلومینیوم در کشور نقش بسزایی دارد. به همین دلیل، با تصمیم‌گیری مناسب و به‌موقع سازمان خصوصی‌سازی، این شرکت به مالکی جدید و توانمند واگذار شد.
گفتنی است که تعداد کل دیگ‌های موجود در شرکت آلومینیوم المهدی ۴۶۸ دستگاه به منظور تولید ۲۵۳ هزار تن شمش آلومینیوم در سال است. در زمان واگذاری شرکت به گروه مپنا، فقط ۱۰۷ دیگ روشن و در حال کار بود که تولید در این مقیاس سبب زیان‌ده بودن فعالیت شرکت شده بود. با توجه به اهمیت این موضوع، در زمان آغاز به کار مدیریت جدید در شرکت آلومینیوم المهدی، راه‌اندازی دیگ‌های خارج از مدار به‌سرعت در دستور کار قرار گرفت، به طوری که به رغم مشکلات فراوان، با همکاری، همدلی و تلاش کارکنان و مدیران شرکت، تعداد دیگ‌ها در پایان خردادماه ۱۳۹۹ به ۳۰۳دستگاه رسید.
در سال جاری که از سوی مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) به عنوان سال «جهش‌تولید» نام‌گذاری شده، برنامه راه‌اندازی صددستگاه دیگ احیای دیگر نیز در دستور کار قرارگرفته است که روند راه‌اندازی تا رسیدن به ظرفیت اسمی تولید ادامه خواهد داشت. در صورت تحقق برنامه راه‌اندازی دیگ‌ها، پیش‌بینی می‌شود که میزان تولید در سال ۱۳۹۹ به ۱۸۰هزار تن برسد و در صورت پایداری شرایط خط تولید و تامین به‌موقع و مناسب مواد و تجهیزات مورد نیاز، میزان تولید افزایش نیز خواهد یافت.

علت قرار گرفتن المهدی در منطقه ویژه خلیج فارس چیست؟

زیرساخت‌های موجود در مناطق ویژه اقتصادی به گونه‌ای طراحی شده که دسترسی به انواع منابع آب و انرژی را تسهیل کرده است. به‌ بیان دیگر، احداث واحدهای صنعتی در این منطقه مسیر به‌مراتب راحت‌تری برای تامین انرژی، تاسیسات زیربنایی (مثل سیستم فاضلاب مناسب)، منابع آب و… است و شرکت آلومینیوم المهدی نیز، با قرار گرفتن در این منطقه، از این مزایا برخوردار شده است. از جمله این تسهیلات می‌توان به «تامین زیرساخت‌های آب، برق، گاز و مخابرات توسط منطقه ویژه اقتصادی»، «استفاده از معافیت‌های گمرکی برای واردات تجهیزات و مواد اولیه»، «معافیت گمرکی برای ورود کالاهای ساخته‌شده در منطقه به داخل کشور به میزان ارزش افزوده»، «معافیت از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده» و «امکان صادرات، ترانزیت، ترانشیب و صدور مجدد کالا» اشاره کرد.

آیا در کشورهای دیگر، نمونه این منطقه و سرمایه‌گذاری در صنعت آلومینیوم وجود دارد؟

از جمله مناطق ویژه مشابه دارای کارخانه‌های آلومینیوم می‌توان به منطقه آزاد جبل‌علی در امارات و های‌نای در چین اشاره کرد که از مناطق آزاد آسیایی هستند که توانسته‌اند با ایجاد شرایط مناسب و سهلگیرانه برای تجارت خارجی، سرمایه‌گذاران خارجی زیادی را جذب کنند. کشور امارات متحده عربی، به عنوان یکی از کشورهای آسیایی که تجربه موفقی در ایجاد و توسعه مناطق آزاد داشته است، ۳۴ منطقه آزاد با اهداف و کارکردهای مختلف دارد که بیشترین تعداد آن در دوبی واقع شده است؛ مهم‌ترین منطقه آزاد دوبی، جبل‌علی است.
منطقه آزاد جبل‌علی در ۳۵ کیلومتری جنوب شهر دوبی قرار دارد. این منطقه، با کمک به بیش از ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی دوبی، حفظ بیش از ۱۳۵ هزار فرصت شغلی و جذب ۲۰ درصد از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در امارات متحده عربی، بازیگری اصلی و کلیدی در اقتصاد محلی محسوب می‌شود. از دلایل دیگر موفقیت این منطقه می‌توان به موقعیت‌های جهانی حمل‌ونقل آن اشاره کرد که بیش از ۵۰ درصد از صادرات کلی دوبی را در بر می‌گیرد. یکی از عوامل اصلی موفقیت این بندر کانتینری، جایگاه جغرافیایی استراتژیک کشور امارات متحده عربی و جایگاه جغرافیایی استراتژیک این بندر است. در واقع بندر جبل‌علی نهمین بندر از نظر حمل‌ونقل و فعالیت در دنیا محسوب می‌شود.

منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، به عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق ویژه تخصصی کشور، بر پایه چشم‌انداز توسعه‌ایِ ترسیم‌شده، یکی از قطب‌های تولید آلومینیوم کشور محسوب می‌شود و روند توسعه موجود، بستر مناسبی را به منظور استقرار صنایع پایین‌دستی و بالادستی صنعت آلومینیوم فراهم ساخته است.

منطقه ویژه خلیج فارس چه نقش و جایگاهی در صنعت آلومینیوم کشور دارد؟

مناطق ویژه، به عنوان قطب‌های بزرگ اقتصادی، نقشی اساسی در نظام اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و بازرگانی داخلی و خارجی ایفا می‌کنند. ایجاد مناطق ویژه زمینه‌های لازم را برای جذب صنایع و سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی و افزایش اشتغال با پشتیبانی از تولید داخلی، توسعه صادرات غیرنفتی و ایجاد تحرک در اقتصاد منطقه‌ای، فراهم می‌سازد. منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، به عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق ویژه تخصصی کشور، بر پایه چشم‌انداز توسعه‌ایِ ترسیم‌شده، یکی از قطب‌های تولید آلومینیوم کشور محسوب می‌شود و روند توسعه موجود، بستر مناسبی را به منظور استقرار صنایع پایین‌دستی و بالادستی صنعت آلومینیوم فراهم ساخته است. علاوه بر پتانسیل مذکور، نزدیکی به منابع سرشار انرژی واقع در خلیج فارس و قرارگیری در مجاورت مبادی صادراتی و دسترسی مناسب به شبکه حمل‌ونقل کشور موجب شده است که منطقه ویژه خلیج فارس زمینه لازم برای افزایش هرچه بیشتر ظرفیت صنعت آلومینیوم را در این منطقه داشته باشد.

زیرساخت‌های منطقه ویژه را برای واردات مواد اولیه آلومینیومی و صادرات چگونه ارزیابی می‌کنید و آلومینیوم المهدی چگونه توانسته است از امکانات منطقه ویژه برای واردات آلومینا و صادرات استفاده کند؟

در حال حاضر، زیرساخت‌های منطقه ویژه برای واردات مواد اولیه مورد نیاز این صنعت شامل اسکلـه تخلیه و بارگیـری مواد معـدنی با ظرفیـت ۶ میلیون تن و خط ریل و ایستگاه اختصاصی متصل به خط سراسری راه‌آهن می‌شود که تا حدود زیادی پاسخگوی نیازهای واردات مواد اولیه این شرکت است. با توجه به برنامه‌های توسعه‌ای شرکت آلومینیوم المهدی، توسعه تجهیزات و زیرساخت  بندرها و اسکله‌های تحت پوشش منطقه ویژه باید در اولویت قرار گیرد.
منطقه ویژه، با تامین زیرساخت‌های لازم خدماتی و مالی به منظور تسهیل صادرات محصولات شرکت‌های حاضر در این منطقه، نقش موثری در رشد و شکوفایی این صنعت دارد و شرکت آلومینیوم المهدی، مانند سایر شرکت‌های حاضر در منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس، از امکانات و خدمات مرتبط با صادرات کالا و همچنین از معافیت‌های گمرکی و مالیاتی مربوطه برخوردار است.

شرکت المهدی در زمینه تولید و توسعه فعالیت‌های خود با چه چالش‌هایی مواجه است و چه راهکارهایی برای حل آن در نظر گرفته است؟

از مهم‌ترین چالش‌های شرکت المهدی در زمینه تولید و صادرات می‌توان به «کاهش سهم بازار به علت ایجاد ظرفیت‌های جدید در بازار توسط رقبای فعلی و بالقوه»، «پایین بودن حاشیه سود در صنعت آلومینیوم»، «پیچیدگی فرایند تامین مواد اولیه، فناوری و اقلام مورد نیاز به علت تحریم‌های اقتصادی»، «کمبود شرکت‌های مشاور داخلی قوی در حوزه احداث و طراحی در صنعت آلومینیوم»، «افزایش قیمت تامین مواد و قطعات به علت عدم ثبات در بازار ارز» و «افزایش زمان و پیچیده شدن امور جاری به علت برخی از قوانین و مقررات موجود» اشاره کرد. برای حل کردن و رفع این چالش‌ها، سیاست‌ها و راهکارهایی اندیشیده شده است مانند «همکاری با سایر شرکت‌های تولیدکننده داخلی آلومینیوم به منظور تبادل مواد اولیه»، «شناسایی و همکاری با تامین‌کنندگان مجرب و آشنا با شرایط تحریم»، «برنامه‌ریزی برای ایجاد زیرساخت مورد نیاز به منظور تولید مواد در داخل کشور»، «استفاده از مکانیسم‌های انتقال ارز به منظور کاهش تاثیرات تحریم»، «راه‌اندازی دیگ‌های خارج از مدار تا رسیدن به ظرفیت اسمی تولید» و «برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی اهداف به منظور استفاده بهینه از منابع موجود».

با توجه به امکانات منطقه ویژه، چه برنامه‌هایی برای توسعه فعالیت خود شامل واردات آلومینا، صادرات و افزایش تولید در این منطقه دارید؟

شرکت المهدی، با توجه به پتانسیل‌های موجود در منطقه و برنامه‌های توسعه‌ای صنایع کشور، برنامه‌هایی بلندمدت و میان‌مدت را به منظور تحقق اهداف و چشم‌انداز پنج‌ساله خود در نظر گرفته است که عبارت‌اند از «احداث خط سوم تولید آلومینیوم و توسعه زیرساخت‌ها متناسب با آن»، «احداث خطوط پایین‌دستی با اولویت تولید ورق به روش ریخته‌گری پیوسته»، «افزایش ظرفیت تولید دیگ‌های خط ۲ تولید»، «احداث سیستم انتقال مواد» و «تولید بیلت آلومینیومی».