در دنیای کنونی، تاثیر حمل‌ونقل ریلی بر توسعه صنعتی بر کسی پوشیده نیست. فقدان زیرساخت کافی در بخش حمل‌ونقل ریلی، موجب افزایش هزینه در حمل به‌خصوص در حوزه معدن و صنایع معدنی می‌شود و همین موضوع نیز سبب شده است تا اتصال به خط ریلی ازجمله مزایای یک منطقه جهت توسعه باشد. یکی از ویژگی‌های منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، اتصال به خطوط ریلی است که از طرفی امکان تامین مواد اولیه را برای واحدهای فعال در منطقه فراهم می‌کند و از طرف دیگر ویژگی مهمی در فروش محصولات به‌شمار می‌رود. برای جویا شدن وضعیت خطوط ریلی در منطقه ویژه، به گفت‌وگو با حسن ماسوری، مدیرکل راه‌آهن هرمزگان نشستیم. وی معتقد است، توسعه خطوط حمل‌ونقل ریلی، امکان ایجاد توسعه متوازن در سراسر کشور را فراهم می‌کند و خوشبختانه منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس نیز از این ویژگی برخوردار است. در ادامه متن کامل این گفت‌وگو را می‌خوانید.

به‌ نظر شما حمل ریلی از چه جایگاهی در میان سایر راه‌های ارتباطی کشور برخوردار است؟

تغییر نحوه انتقال بار ترانزیت از جاده‌ای به ریلی با توجه به ویژگی‌های حمل ریلی موضوعی بود که در دهه گذشته مورد توجه قرار گرفت. ازجمله مزایای حمل ریلی نسبت به حمل جاده‌ای، امنیت بیشتر، هزینه کمتر، کمک به کاهش آلودگی محیط زیست و … است. همین ویژگی‌ها سبب شده تا دسترسی به خطوط ریلی، یکی از پتانسیل‌های منطقه‌ای جهت توسعه باشد.
همچنین با توجه به ویژگی‌های حمل ریلی به‌خصوص برای بخش معدن و صنایع معدنی که عمدتا با حمل محصولات حجیم مواجه هستند، استفاده از حمل ریلی تاثیر قابل توجهی بر قیمت حمل و درنهایت قیمت تمام‌شده محصولات آن‌ها خواهد داشت؛ توسعه این بخش، به یکی از خواسته‌های اصلی فعالان این حوزه‌ها تبدیل شده است.
اهمیت حمل ریلی تا حدی است که مقام معظم رهبری نیز به آن تاکید داشته‌اند و فرموده‌اند: «توسعه و افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی و انتقال حمل‌ونقل از جاده به ریل یک ضرورت است.»

وجود منطقه ویژه اقتصادی خلیج‌فارس چه ویژگی را برای بندرعباس فراهم کرده و می‌تواند فراهم کند؟

وجود منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس، زمینه را برای رشد واحدهای صنعتی در منطقه فراهم کرده و تاثیری بسزایی در رشد صنعتی بندرعباس داشته است.
به‌طور قطع این شهرستان، در آینده نیز با تبدیل شدن منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس به یکی از قطب‌های اصلی تولید فولاد کشور، می‌تواند عامل رشد صنعتی منطقه شده و مردم آن از ویژگی‌های این توسعه در بسیاری از حوزه‌ها ازجمله اشتغالزایی و توسعه اقتصادی بهره‌مند ‌شوند.
در این میان نگاه و تفکر مدیریتی، عاملی مهم در اجرای توسعه در یک منطقه است. خوشبختانه نگاه مدیران منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، نگاهی توسعه‌ای بوده و همین موضوع نیز موجب حضور سرمایه‌گذاران در منطقه و رشد این منطقه شده است.

اتصال منطقه ویژه خلیج فارس به خطوط اصلی راه‌آهن، چه ویژگی‌هایی را برای این منطقه فراهم آورد؟

درحال حاضر مشکل تامین آب، یکی از مشکلات اصلی کشور به‌شمار می‌آید که هرگونه فعالیت صنعتی و تولیدی را تحت شعاع قرار داده است. همین موضوع نیز سبب شده تا مناطق حاشیه دریا به‌ علت امکان تامین آب، بهترین گزینه برای رشد صنعت باشند و سرمایه‌گذاران به این سمت حرکت کنند.
برای مثال، مناطق مرکزی و شرقی کشور، اغلب دارای معادن سنگ آهن هستند اما به‌دلیل کم‌آبی این مناطق، مکان مناسبی برای ساخت واحدهای فولادی نیستند و همین موضوع نیز سبب شده تا در استراتژی‌های توسعه صنعت فولاد کشور، انتقال مواد معدنی از این مناطق به حاشیه خلیج فارس و به‌خصوص بندرعباس برای تولید فولاد مدنظر باشد. یکی از علل انتخاب بندرعباس، وجود خط ریلی میان این شهر و مناطق مرکزی است که این انتقال را امکان‌پذیر می‌کند.

ازجمله ویژگی‌های حمل ریلی نسبت به حمل جاده‌ای، امنیت بیشتر، هزینه کمتر، کمک به کاهش آلودگی محیط زیست و … است. همین ویژگی‌ها سبب شده تا دسترسی به خطوط ریلی، یکی از پتانسیل‌های منطقه‌ای جهت توسعه باشد

در حال حاضر، منطقه ویژه از نظر اتصال به خطوط ریلی در چه وضعیتی قرار دارد؟

همان‌گونه که گفته شد، از ویژگی‌های فعلی منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس، اتصال به خط ریلی است. شرکت فولاد هرمزگان، فولاد مادکوش و صبا فولاد ازجمله شرکت‌های فعال این منطقه هستند که به خط ریلی متصل شده‌اند. همچنین برخی از انبارهای موجود در منطقه نیز به خط ریلی متصل‌اند و برخی دیگر از شرکت‌ها و انبارها خواستار اتصال به خط ریلی هستند که شرکت راه‌آهن با توجه به ظرفیت نسبت به اتصال این شرکت‌ها به خط ریلی تصمیم‌گیری و اقدام می‌کند.
با توجه به خطوط ریلی موجود در منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس، امکان جابه‌جایی مواد از طریق خطوط ریلی داخل منطقه وجود دارد و برخی از مواد معدنی میان انبار تا واحدهای تولیدی از طریق خط ریلی جابه‌جا می‌شوند که ویژگی مهمی برای کاهش هزینه حمل است.
در حال حاضر حدود ۸۰ درصد ورود مواد معدنی به منطقه ویژه خلیج فارس از طریق خط ریلی انجام می‌گیرد. برخی از شرکت‌های حاضر در منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس، واحدهای فرآوری مواد معدنی و واحدهای ذوب هستند. این واحدها بایستی مواد اولیه مورد نیاز خود را از مناطق مرکزی کشور که اغلب معادن در این مناطق واقع شده‌اند، تامین کنند و اتصال این منطقه با خط ریلی به مناطق مرکزی ویژگی بسیار مهم برای این واحدهاست. خوشبختانه منطقه ویژه خلیج‌فارس از طریق خطوط ریلی به‌طور مستقیم به معادن گل‌گهر، سنگ آهن مرکزی، سنگان و خواف متصل شده است و همین امر بر عملکرد شرکت‌های منطقه تاثیر بسزایی دارد.

تعامل میان راه‌آهن استان هرمزگان و منطقه ویژه خلیج فارس را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

استفاده شرکت‌های حاضر در منطقه ویژه خلیج فارس از خطوط ریلی سبب شده است تا شرکت راه‌آهن بندرعباس، ارتباط تنگاتنگی با منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس داشته باشد و جلساتی به‌صورت دوره‌ای میان دو سازمان جهت افزایش تعاملات و حل مشکلات انجام می‌شود.

آیا راه‌آهن هرمزگان برنامه‌ای جهت توسعه خطوط ریلی در منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس دارد؟

به‌طور قطع با توسعه منطقه ویژه خلیج‌فارس و به تناسب آن خطوط حمل ریلی نیز در این منطقه توسعه خواهند یافت و خطوط جدیدی به درخواست شرکت‌های موجود در سایت جدید این منطقه ایجاد خواهد شد.
با توجه به اهمیت واگن‌برگردان در تخلیه مواد معدنی، از جمله برنامه‌های توسعه‌ای شرکت راه‌آهن در منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس، افزایش تعداد واگن‌برگردان و دامپرهای موجود در این منطقه است. درحال حاضر ۲دستگاه واگن‌برگردان در این منطقه وجود دارد که افزایش تعداد آن‌ها مشکل کمبود و رسوب واگن را برطرف خواهد کرد.